Waarom 4takt

Wat is het voordeel van 4takt scooters tov 2takt scooters?

Het motorblok: 2-takt en 4-takt:
Nog steeds zijn de meeste scooters uitgerust met een 2-takt motorblok, maar de 4-takt motorblokken winnen sterk terrein. In het algemeen zijn 4-takt motoren duurder in aanschaf dan 2-takt. Daarentegen zijn ze ook zuiniger en hebben ze in theorie een langere levensduur. Ook hebben ze langere onderhoudsintervallen.
Tweetakt en viertakt motoren zijn beiden zuigermotoren. Het verschil zit hem voornamelijk in de manier waarop het brandstof- en luchtmengsel in de cilinder komt en de uitlaatgassen de cilinder verlaten. Bij 2-takt motoren gebeurt dit via spoelpoorten en bij 4-takt motoren gaat dit via kleppen. Dit lijkt een klein verschil maar dit verschil zorgt er wel voor dat een 2-takt en een 4-takt totaal verschillende motoren zijn met grote verschillen en hun eigen voor- en nadelen.

De 2-takt motor is eenvoudig en goedkoop te fabriceren, licht in gewicht, levert per cilinderinhoud het hoogste vermogen, maar heeft ook het hoogste brandstofverbruik. Daarnaast heeft een 2-takt de minste bewegende onderdelen en een ander belangrijk punt is dat het geheel met 2-takt olie gesmeerd moet worden en deze olie wordt grotendeels verbrand wat weer leidt tot een groter olieverbruik. Tweetakt motoren zijn dan ook slechter voor het milieu door hun hoge uitstoot.
Qua motorkarakteristiek levert een 2-takt motor een hoog vermogen bij een hoog toerental en een laag vermogen en koppel bij een laag toerental. Om deze reden wordt in de 125 cc en de 250 cc Grand Prix Wegrace nog steeds gebruik gemaakt van 2-takt motoren.

Hoe werkt een 2-takt motor?
Als de zuiger omhoog gaat ontstaat onderdruk in het carter. De plaatjes van het membraam op het carter openen en via dit membraam wordt door de carburateur lucht aangezogen. In de carburateur zit een venturi waardoor ook hier onderdruk ontstaat en door een sproeier benzine aangezogen wordt. Deze vernevelde benzine komt dus samen met de aangezogen lucht in het carter en onder de zuiger. Als de zuiger naar beneden gaat dan stijgt de druk in het carter en de membraanplaatjes sluiten zich. Bij het verder zakken van de zuiger stijgt de druk in het carter. In de cilinder bevinden zich kanalen (spoelpoorten) welke van boven afgesloten worden door de zuiger als deze zich naar boven beweegt. Als de zuiger bijna beneden is en de druk op het carter maximaal is openen deze spoelpoorten zich en het mengsel stroomt via deze poelpoorten van het carter naar een positie boven de zuiger waardoor de uitlaatgassen automatisch worden verdreven.

De zuiger gaat nu weer naar boven en sluit de spoelpoorten af en ook daarna de uitlaatpoort waarlangs het gas is verdreven. Als de zuiger verder naar boven gaat loopt de druk boven de zuiger sterk op en als hij bijna boven is ontsteekt de bougie het mengsel. Het mengsel verbrandt en zet daardoor enorm uit waardoor de druk toeneemt en de zuiger met kracht naar beneden gedrukt wordt. De uitlaatpoort opent zich hierdoor weer en de uitlaatgassen verlaten via de uitlaatpoorten en de uitlaat de cilinder.

De zuiger drijft op zijn beurt via de drijfstang de krukas aan welke de op en neer gaande beweging van de zuiger omzet in een draaiende beweging. Die draaiende beweging wordt via de aandrijving uiteindelijk op het achterwiel overgebracht.

Hoe werkt een 4-takt motor?
Een 4-takt motor is complexer, zwaarder, duurder te fabriceren en heeft meer bewegende onderdelen dan een 2-takt motor. Wel is een 4-takt zuiniger in brandstofverbruik, milieuvriendelijker en verbruikt minder olie. Alle auto’s worden voorzien van 4-takt motoren en ook in de Formule 1 wordt gebruik gemaakt van viertakt techniek.

De werking is als volgt:
Als de zuiger naar beneden gaat opent de inlaatklep en wordt er door de carburateur lucht aangezogen die in de carburateur met benzinedamp wordt vermengd. Als de zuiger beneden is dan sluit de inlaatklep en de zuiger gaat naar boven. Als de zuiger bijna boven is ontsteekt de bougie het mengsel en de zuiger gaat met kracht naar beneden. Als de zuiger beneden is opent de uitlaatklep en als de zuiger weer omhoog gaat worden de verbrande gassen door de zuiger via de uitlaatklep naar buiten geduwd. Als de zuiger boven is sluit de uitlaatklep en opent de inlaatklep weer als de zuiger naar beneden gaat. Daarna herhaalt alles zich weer zoals net beschreven.

Een ander verschil met 2-takt techniek is de werking van de bougie. Bij een 2-takt motor ontsteekt de bougie iedere keer als de zuiger boven is, bij een 4-takt motor gaat dit om en om. De ene keer ontsteekt de bougie wel als de zuiger boven is, de keer daarop ontsteekt de bougie niet als de zuiger boven is. Vandaar dus de naam 4-takt: de zuiger maakt 4 bewegingen vooraleer hij weer een ontsteking krijgt en een 2-takt motor maakt 2 bewegingen met 1 bougie-ontsteking.

De in- en uitlaatkleppen worden aangedreven door een nokkenas welke of direct (bij een bovenliggende nokkenas)de kleppen indrukt of indirect (bij een onderliggende nokkenas) de kleppen indrukt via stoterstangen. De aandrijving van een bovenliggende nokkenas geschiedt via een ketting, riem of tandwielen vanuit de krukas. De zuiger drijft via de drijfstang de krukas aan welke de op en neer gaande beweging omzet in een draaiende beweging.
De smering van een 4-takt motor geschiedt vaak met een oliepompje wat olie uit het carter naar de bewegende delen pompt. Deze olie stroomt daarna weer terug naar het carter en komt in tegenstelling tot een 2-takt motor niet in de verbrandingsruimte en wordt dus ook niet opgebrand of afgestoten via de uitlaat. Een heel klein beetje olie wordt als oliefilm met de zuigerveren en via de kleppen wel in de verbrandingsruimte “gelekt” en dat zorgt ervoor dat ook een 4-takt motor altijd een klein beetje olie (moet) verbruiken. Een heel erg groot olieverbruik duidt op slijtage of een onderdeel wat stuk is.

De onsteking:
Vroeger had een ontsteking contactpuntjes welke het ontstekingstijdstip bepaalden. Helaas waren contactpuntjes onbetrouwbaar omdat ze aan slijtage onderhevig waren. Contactpuntjes moesten telkens opnieuw afgesteld worden en na verloop van tijd moesten ze zelfs vervangen worden. In vroeger tijden was de ontsteking dan ook het zwakke punt van een 2-takt of 4-takt benzine motor.
Tegenwoordig zijn alle scooters voorzien van een zogeheten elektronische ontsteking zonder contactpunten en wordt het moment van ontsteken elektronisch geregeld. Ook deze elektronische ontstekingen zijn er in verschillende uitvoeringen met specifieke voor- en nadelen. Ook de ontwikkeling in de elektronische ontstekingen staan niet stil. De laatste jaren is een enorme vooruitgang geboekt door bij ieder toerental een ander ontstekingstijdstip toe te passen. Hierdoor zijn de motoren zuiniger en milieuvriendelijker geworden en leveren ze meer vermogen. De huidige generatie elektronische ontstekingen zorgen er dan ook voor dat het ontstekingstijdstip in alle omstandigheden perfect te regelen is. U als scooterrijder merkt dit ook. Een goed startende scooter die in elk toerengebied prima loopt is het gevolg. Daarbij merkt u het in de portemonnee want door deze moderne ontstekingtechniek is het brandstofverbruik een stuk lager dan vroeger het geval was.